Osiągnięcia naukowe
Profesor Tomasz Kapitaniak z Wydziału Mechanicznego Politechniki Łódzkiej jest wybitnym specjalistą mechaniki stosowanej i dynamiki nieliniowej. Od 1992 roku kieruje Division of Dynamics PŁ. Jego dorobek obejmuje ok. 350 artykułów z listy Clarivate Analytics,ponad 100 wykładów plenarnych i 250 seminariów na świecie.
Do jego najważniejszych osiągnięć należą badania nad chaosem, synchronizacją i układami sprzężonych oscylatorów mechanicznych. Łącząc teorię z eksperymentem, przyczynił się do zrozumienia stanów chimerycznych: współistnienia zachowania zsynchronizowanego i niesynchronizowanego w sieciach oscylatorów. Jego prace dostarczyły jednych z pierwszych eksperymentalnych dowodów istnienia tych zjawisk w mechanice.
Profil badawczy i kierunki badań
Jego zainteresowania obejmują dynamikę nieliniową, chaos, synchronizację układów mechanicznych, bifurkacje, zjawiska chimeryczne, sprzężone oscylatory oraz zdarzenia ekstremalne. Do najważniejszych odkryć należą bezsprzężeniowe metody sterowania chaosem, nowe typy bifurkacji i badania źródeł losowości w układach mechanicznych.
Rozwijał badania m.in. nad synchronizacją wahadeł i oscylatorów, układami wielostabilnymi, dynamiką statków oraz uczenia maszynowego do przewidywania zachowań nieliniowych.
Kierował lub uczestniczył w projektach m.in. NCN, MNiSW, KBN, The Royal Society, EPSRC, British Council oraz DAAD. Dotyczyły one m.in. przewidywania zdarzeń ekstremalnych, stanów izolowanych oraz rzadkich, ukrytych atraktorów.
Wyróżnienia i uznanie środowiska naukowego
Jest członkiem gremiów naukowych w Polsce i Europie. W 2013 roku został członkiem korespondentem PAN, a w 2019 roku członkiem rzeczywistym PAN. Jest także członkiem Academia Europaea od 2021 roku oraz członkiem korespondentem PAU od 2026 roku. W 2025 roku został Fellow of the Asia-Pacific Artificial Intelligence Association.
Był członkiem Rady NCN. Odbywał pobyty zagraniczne m.in. na University of Leeds i University of Maryland jako stypendysta Fulbrighta. Jest członkiem rad redakcyjnych „Chaos” i „Europhysics Letters” oraz honorowym redaktorem „International Journal of Bifurcation and Chaos”.
Za wybitny dorobek naukowy został uhonorowany tytułami doktora honoris causa Saratov State University w Rosji oraz Politechniki Lubelskiej. Jego międzynarodowa pozycja naukowa znajduje również odzwierciedlenie w bardzo szerokiej współpracy z partnerami zagranicznymi - większość jego publikacji z lat 2020–2025 powstała we współpracy międzynarodowej.