Jakie jest Pana skojarzenie oddające specyfikę wydziału?
dr hab. inż. Robert Sarzała, prof. uczelni: Gdy myślę o naszej społeczność, przychodzi mi na myśl słowo - fundament. Studenci zdobywają tu wszechstronne wykształcenie oparte na fizyce, matematyce i informatyce, czyli dyscyplinach będących podstawą niemal każdej nowej technologii. Najważniejsze jest jednak to, że uczymy nie tylko wiedzy, ale również sposobu myślenia: logicznego analizowania, poszukiwania zależności i formułowania wniosków. To kompetencje, które pozostają wartościowe przez całe życie zawodowe.
To zaczyna się wcześniej, jeszcze w szkole średniej. Angażujecie się Państwo w bezpośrednią pomoc uczniom.
Budowanie relacji z przyszłymi studentami traktujemy jako jedno z naszych ważniejszych zadań. Od wielu lat prowadzimy bezpłatne treningi olimpijskie z matematyki i fizyki, zajęcia przygotowujące do matury z informatyki oraz program rekrutacyjnym MORE z PŁ. Pozwala to uczniom lepiej przygotować się do studiów i jednocześnie zdobyć dodatkowe punkty w rekrutacji, a nawet wstęp na wybrane kierunki studiów.
Szczególnie cenimy bezpośredni kontakt z młodzieżą. Przed pandemią każdego roku Wydział FTIMS odwiedzało nawet około dwóch tysięcy uczniów uczestniczących w wykładach popularnonaukowych, pokazach i zajęciach laboratoryjnych. Choć obecnie skala tych wydarzeń jest mniejsza, nadal regularnie zapraszamy uczniów do naszych laboratoriów i sal wykładowych, pokazując naukę „od środka”. Informacje o współpracy ze szkołami, treningach olimpijskich i działalności popularyzacyjnej pozostają ważnym elementem aktywności FTIMS.
Które z działań ocenia Pan jako najefektywniejsze?
Myślę jednak, że najważniejsze jest coś innego. Staramy się nie tylko zachęcać do studiowania na FTIMS, ale przede wszystkim rozbudzać ciekawość świata i pasję do matematyki, fizyki oraz informatyki. Wielu uczestników naszych zajęć wraca później na Politechnikę Łódzką już jako studenci, a niektórzy po latach zasilają także grono naszych doktorantów i pracowników.
Wydział łączy fizykę, IT i matematykę – w jaki sposób ten interdyscyplinarny miks daje absolwentom przewagę na rynku pracy?
Naszą przewagą jest to, że nie uczymy studentów wyłącznie obsługi narzędzi informatycznych. Staramy się kształcić osoby, które potrafią zrozumieć i opisać złożone zjawiska, a następnie przełożyć tę wiedzę na rozwiązania informatyczne. Połączenie matematyki, fizyki i informatyki sprawia, że absolwenci WFTIMS dobrze odnajdują się tam, gdzie samo programowanie już nie wystarcza, na przykład w modelowaniu procesów przemysłowych, analizie danych, sztucznej inteligencji, fotonice, elektronice czy cyfrowych technologiach przyszłości. Dzięki temu są przygotowani nie tylko do korzystania z istniejących technologii, ale również do ich współtworzenia. Warto także podkreślić, że rozumienie praw rządzących procesami technologicznymi i przyrodniczymi to kompetencje niezwykle cenione przez pracodawców, ponieważ pozwalają skutecznie działać na styku wielu dziedzin, gdzie powstają najbardziej innowacyjne rozwiązania.
Jakie są wiodące kierunki badań?
Na to pytanie trudno jest odpowiedzieć jednym zdaniem ze względu na specyfikę wydziału, który składa się z trzech dość autonomicznych instytutów. Spróbuję więc w zarysie nakreślić kluczowe kierunki badań w każdym z nich.
W Instytucie Fizyki prowadzone są badania nad metodami komputerowego opisu atomów, cząsteczek i nowych materiałów. Naukowcy rozwijają zaawansowane narzędzia obliczeniowe wykorzystywane na całym świecie do projektowania leków, materiałów funkcjonalnych oraz nowoczesnych technologii. Badania obejmują także modelowanie procesów zachodzących w organizmach żywych oraz opracowywanie rozwiązań wspierających medycynę, m.in. implantów ograniczających ryzyko zakażeń bakteriami antybiotykoopornymi.
Drugim ważnym nurtem badawczym Instytutu jest fotonika i optoelektronika półprzewodnikowa. Badania koncentrują się przede wszystkim na nowoczesnych laserach VCSEL, fotonice zintegrowanej, strukturach podfalowych oraz zastosowaniach fotoniki w obliczeniach neuromorficznych i sztucznej inteligencji. Wśród najważniejszych osiągnięć znajdują się prace nad nowymi architekturami laserów półprzewodnikowych, wykorzystaniem chaosu falowego do przetwarzania informacji oraz rozwojem fotonicznych układów scalonych. Badania te mają zastosowania m.in. w telekomunikacji optycznej, technologiach kosmicznych, monitorowaniu środowiska, systemach sensorycznych i sztucznej inteligencji.
W Instytucie Informatyki kluczowe badania związane są z rozwojem metod sztucznej inteligencji, uczeniem maszynowym i analizą danych. Zagadnienia te obejmują przetwarzanie obrazów, sygnałów i języka naturalnego, inteligentne systemy wspomagania decyzji oraz zastosowania AI w nauce, medycynie, biznesie i przemyśle. Po drugie to badania związane z technologią gier i grafiki komputerowej wchodzi w to m.in. animacja, rzeczywistość wirtualna i rozszerzona oraz interaktywne środowiska cyfrowe wykorzystywane w rozrywce, edukacji i zastosowaniach przemysłowych.
W Instytucie Matematyki wiodącym kierunkiem badań są zastosowania matematyki w medycynie, finansach oraz ubezpieczeniach, które pozwalają przewidywać i rozwiązywać realne problemy współczesnego świata. Z jednej strony tworzymy modele pomagające lekarzom skuteczniej walczyć z nowotworami, chorobą Alzheimera czy sarkopenią, a także prognozujemy rozprzestrzenianie się epidemii, uwzględniając migracje oraz działania wojenne. Z drugiej strony nasi naukowcy opracowują nowoczesne narzędzia z zakresu teorii ryzyka, dzięki czemu zaawansowane teorie matematyczne przekładają się na codzienne bezpieczeństwo zdrowotne i finansowe nas wszystkich.
Przez świętowane właśnie 50 lat Wydziału działo się naprawdę wiele. Które wydarzenia były kluczowe?
Historia naszego Wydziału to przykład konsekwentnego rozwoju i umiejętnego łączenia różnych dyscyplin nauki. Za początek tej historii można uznać rok 1970, kiedy powstały dwa ważne ośrodki: Instytut Fizyki, zorganizowany przez dr. Jana Karniewicza, oraz Międzywydziałowy Instytut Matematyki, utworzony z inicjatywy prof. Izydora Dziubińskiego. Były to fundamenty, na których zbudowano dzisiejszy Wydział.
Kolejnym przełomowym momentem był rok 1976, kiedy oba instytuty połączyły się, tworząc Wydział Fizyki Technicznej i Matematyki Stosowanej. Już trzy lata później, w 1979 roku, mury Wydziału opuścili pierwsi absolwenci, co było potwierdzeniem sukcesu nowej jednostki i jej oferty dydaktycznej.
Bardzo ważnym etapem rozwoju było również wejście informatyki do struktury Wydziału. W 1980 roku działający wcześniej Ośrodek Elektronicznej Techniki Obliczeniowej (OETO) został przekształcony w Instytut Informatyki, którym kierował prof. Edward Kącki. Następnie, w 1994 roku, Instytut został włączony do Wydziału. Wtedy również uruchomiono pierwszą rekrutację na kierunek informatyka, a Wydział przyjął obowiązującą do dziś nazwę: Wydział Fizyki Technicznej, Informatyki i Matematyki Stosowanej.
Nowa jednostka wpisała się w mapę kampusu B.
W 2004 roku oddano do użytku tzw. Budynek Trzech Wydziałów. Był to pierwszy obiekt pofabryczny zaadaptowany przez Politechnikę Łódzką na potrzeby dydaktyczne, co zapoczątkowało proces rewitalizacji terenów poprzemysłowych uczelni. Kolejnym kamieniem milowym był rok 2015, kiedy Wydział wszedł w posiadanie nowoczesnej siedziby w zrewitalizowanym kompleksie pofabrycznym. Inwestycja ta stworzyła znakomite warunki zarówno do prowadzenia badań naukowych, jak i kształcenia studentów.
Patrząc z perspektywy półwiecza, można powiedzieć, że kluczowe dla rozwoju Wydziału były trzy procesy: połączenie fizyki i matematyki, późniejsze włączenie informatyki oraz stworzenie nowoczesnej infrastruktury naukowo-dydaktycznej. Dzięki tym decyzjom Wydział rozwinął się w silny, interdyscyplinarny ośrodek akademicki. Dziś kształci blisko 1500 studentów na siedmiu kierunkach studiów, łącząc wieloletnią tradycję z nowoczesnym spojrzeniem na naukę i technologię.
Instytut Fizyki jest bardzo aktywny w aspekcie realizacji grantów. Prestiż jednostki znany jest na świecie. Co stanowi o jego wyjątkowości?
Decydują o tym przede wszystkim ludzie. Mamy stosunkowo młody, ambitny i bardzo aktywny zespół naukowców, którzy realizują badania z pasji i autentycznej ciekawości świata. Świadczy o tym choćby fakt, że w latach 2022-2026 realizowano u nas około 20 grantów badawczych, czyli niemal tyle, ilu liczy cała kadra reprezentująca dyscyplinę nauki fizyczne.
Naszą siłą jest także umiejętność łączenia badań fundamentalnych z tematami o dużym znaczeniu praktycznym. Prowadzimy badania od podstaw fizyki, chemii kwantowej i matematyki, przez fotonikę i nowoczesne materiały, aż po zagadnienia związane ze sztuczną inteligencją, technologiami medycznymi czy projektowaniem nowych leków i biomateriałów.
Równie ważny jest międzynarodowy charakter naszej działalności. Współpracujemy z czołowymi ośrodkami naukowymi i firmami technologicznymi w Europie, Azji i Stanach Zjednoczonych, a nasi pracownicy kierują międzynarodowymi zespołami badawczymi, są zapraszani do prestiżowych programów naukowych oraz otrzymują najważniejsze wyróżnienia w swoich dziedzinach.
Jakimi argumentami można przekonać kandydatów do podejmowania studiów teoretycznych?
Maturzystom powiedziałbym, że narzędzi można nauczyć się w kilka miesięcy, ale głębokiego rozumienia zjawisk i umiejętności analitycznego myślenia nie zdobywa się tak szybko. Studia teoretyczne budują fundament, na którym można później rozwijać się w wielu kierunkach: od sztucznej inteligencji i analizy danych po nowoczesne technologie materiałowe, fotonikę czy zaawansowane symulacje komputerowe.
Paradoksalnie, w czasach sztucznej inteligencji rośnie wartość wiedzy teoretycznej. Coraz łatwiejsze staje się korzystanie z gotowych narzędzi, ale coraz cenniejsza jest umiejętność zadawania właściwych pytań, krytycznej oceny wyników i tworzenia nowych rozwiązań. Tego właśnie uczą studia teoretyczne. Nie przygotowują do jednego konkretnego stanowiska pracy, lecz dają kompetencje, które pozwalają odnaleźć się w całej, często bardzo długiej karierze zawodowej.
Rozmawiała Agnieszka Garcarek-Sikorska